Alergiczne zapalenie skóry u kotów to powszechna dolegliwość, która prowadzi do swędzenia, zaczerwienienia i podrażnienia skóry. Istnieje wiele czynników, które mogą powodować problemy skórne u kotów – od pcheł po alergie pokarmowe – a wiele schorzeń ma podobne objawy i symptomy. Z tego powodu choroby skóry mogą być bardzo trudne do zdiagnozowania. Jednym z takich schorzeń jest alergiczne zapalenie skóry u kota. Profilaktyka, jeśli to możliwe, oraz wczesna diagnoza są kluczowymi czynnikami w przypadku zapalenia skóry u kotów. W tym artykule wyjaśnimy najczęstsze przyczyny, objawy i symptomy, aby pomóc Ci uzyskać trafną diagnozę i zapewnić kotu najlepsze możliwe leczenie.

Przyczyny alergicznego zapalenia skóry u kotów

Alergiczne zapalenie skóry u kota to schorzenie skóry wywołane przez alergen. Niektóre z tych alergii mogą również objawiać się w inny sposób, na przykład poprzez wymioty, biegunkę lub problemy z oddychaniem. Podobnie jak ludzie, koty mogą mieć astmę związaną z alergiami. Cztery najczęstsze przyczyny alergii u kotów to:

1. Alergia na pchły

Alergiczne zapalenie skóry wywołane pchłami (FAD: flea allergic dermatitis) jest bardzo powszechne u kotów. Koty uczulają się na ślinę pcheł, która jest wstrzykiwana w skórę podczas ich kąsania. U wrażliwych kotów już jedno lub dwa ukłucia mogą wywołać silne podrażnienie. To z kolei może prowadzić do infekcji wtórnej, gdy bakterie ze skóry dostają się do organizmu kota przez rany spowodowane drapaniem. Pchły zwykle preferują przebywać w okolicach nasady ogona oraz na głowie i szyi, dlatego jeśli problemem jest alergia na pchły, często zauważysz, że objawy takie jak wypadanie sierści i strupy są bardziej skoncentrowane właśnie w tych miejscach.

Nie potrzeba poważnej inwazji pcheł, aby u kota uczulonego pojawiły się objawy, dlatego możesz nigdy nie zobaczyć na nim żadnego pasożyta. Pchły spędzają większość czasu na miękkich meblach w domu i tylko wskakują na kota, aby się pożywić, dlatego brak ich widoku nie wyklucza alergii na pchły (FAD). Dobrym sposobem na wykrycie pcheł jest poszukanie ich odchodów w sierści kota. To tzw. „brud pchli”, czyli niestrawiona krew. Przeczesz sierść kota na biały kawałek ręcznika papierowego i zwilż czarne drobinki kroplą wody. Jeśli to zwykły brud lub błoto, kolor się nie zmieni, natomiast „brud pchli” pozostawi czerwone plamy, gdy krew wsiąknie w papier.

2. Atopia

Atopia to alergia na czynniki środowiskowe, takie jak roztocza kurzu domowego, roztocza magazynowe, pyłki, trawy, drzewa i inne. Z czasem koty mogą uczulić się na jeden lub kilka z tych alergenów środowiskowych. W przypadku sezonowych alergenów, takich jak pyłki, objawy mogą pojawiać się tylko o określonych porach roku, podczas gdy inne alergeny, np. kurz, mogą powodować problemy przez cały rok.

Atopowe zapalenie skóry zwykle dotyczy młodych kotów poniżej piątego roku życia, ale może wystąpić także u starszych.

Atopia najczęściej wywołuje podrażnienia wokół głowy, szyi, uszu oraz na brzuchu, bokach i łapach. Jest także jedną z przyczyn zapalenia ucha (zapalenie przewodów słuchowych). Oprócz objawów skórnych, wdychane alergeny środowiskowe, takie jak pyłki, mogą powodować astmę u kotów.

3. Alergia pokarmowa lub nietolerancja pokarmowa

Niepożądane reakcje pokarmowe (Adverse food reactions – AFR) u zwierząt mogą być "prawdziwą" alergią z reakcją immunologiczną na określone białko lub nietolerancją, która nie jest prawdziwą alergią. Najczęstszymi alergenami pokarmowymi u kotów są kurczak, produkty mleczne, ryby oraz pszenica. Alergie pokarmowe powodują objawy skórne przez cały rok, a dodatkowo mogą występować objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak wymioty, a częściej – biegunka.

4. Alergie kontaktowe

Jak sama nazwa wskazuje, niektóre alergie pojawiają się, gdy kot ma kontakt z określoną substancją. Może to być np. posłanie wyprane w konkretnym proszku do prania lub plastikowe miski na jedzenie. Objawy alergii kontaktowych będą zależne od miejsca kontaktu. Podrażnienie i utrata sierści wokół brody to częsty objaw alergii na miski, natomiast inne obszary ciała mogą zostać dotknięte w wyniku kontaktu z innymi substancjami chemicznymi lub alergenami.

Oznaki i objawy alergii u kotów

Koty doskonale dbają o swoją sierść i skórę, dlatego zdrowy kot powinien mieć sierść błyszczącą, zadbaną i gładką. Objawy wielu chorób skóry, w tym alergicznego zapalenia skóry u kotów, mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych po ciężkie – i obejmować:

Łagodne objawy

  • Wypadanie sierści

  • Nadmierne mycie się

  • Drapanie, lizanie, ocieranie się lub wyrywanie sierści

  • Kulki sierści – kot połyka więcej włosów niż zwykle z powodu nadmiernego wylizywania

Umiarkowane objawy

  • Łuszczące się lub szorstkie fragmenty skóry

  • Nieprzyjemny zapach skóry

  • Czerwone plamy, krostki lub grudki

Poważne objawy

  • Strupy, zrogowacenia i zgrubienia skóry

  • Ziarniniaki eozynofilowe. Eozynofile to rodzaj białych krwinek biorących udział w reakcjach alergicznych. U kotów z ciężkimi alergiami mogą pojawiać się jaskrawoczerwone nacieki lub zmiany skórne wypełnione tymi komórkami. Wyglądają one zazwyczaj na bardzo zaognione i bolesne.

  • Mokre zapalenie skóry (wilgotne) lub ropne zapalenie skóry (piodermia). Są to zwykle wtórne problemy wynikające z innych schorzeń skórnych. Powstają wskutek uszkodzeń zadanych przez kota w wyniku świądu. Dochodzi wtedy do wtórnego zakażenia bakteryjnego, które może być trudne do leczenia. Kot wpada w błędne koło swędzenia i rozdrapywania skóry.

Jak diagnozuje się alergiczne zapalenie skóry u kotów?

Jak wspomniano wcześniej, wiele chorób skóry daje podobne objawy. Dlatego lekarz weterynarii będzie musiał wykonać badania diagnostyczne, aby wykluczyć lub potwierdzić konkretne przyczyny. Mogą one obejmować: zeskrobiny skóry w celu poszukiwania pasożytów, pobranie włosów do badania na obecność grzybicy (np. dermatofitozy), biopsje skóry, próby eliminacyjne z dietą, badania krwi i/lub testy śródskórne (intradermalne).

  1. Alergia na pchły diagnozowana jest na podstawie typowego rozmieszczenia strupów, intensywnego świądu oraz obecności „brudu pchlego”, o którym wspomniano wcześniej.

  2. Atopia jest zwykle diagnozowana po wykluczeniu innych czynników i wykonaniu badania krwi lub przesiewowych testów skórnych, aby określić, jakie alergeny wywołują reakcję u kota.

  3. Jeśli podejrzewana jest alergia pokarmowa, lekarz weterynarii prawdopodobnie zaleci przeprowadzenie próby eliminacyjnej. Kot otrzyma specjalistyczną karmę leczniczą. Może to być karma hydrolizowana, w której białka zostały rozbite na tak małe cząsteczki, że organizm nie rozpoznaje ich jako alergenów. Alternatywnie może to być dieta oparta na nowym źródle białka, np. kaczce lub dziczyźnie – czyli takim, którego kot wcześniej nie spożywał. Niezwykle ważne jest, aby przez cały okres próby – trwającej nawet do 12 tygodni – kot jadł wyłącznie tę karmę.

Jak widać, choroby skóry u kotów wymagają metodycznego podejścia diagnostycznego. Proces ten może być czasochłonny i kosztowny, dlatego warto być przygotowanym i rozważyć ubezpieczenie zdrowotne dla zwierzęcia. Prosimy o cierpliwość wobec lekarza weterynarii i jego zespołu podczas dochodzenia do przyczyny problemu skórnego u kota.

Leczenie i zapobieganie zapaleniu skóry u kotów

Leczenie i profilaktyka będą się różnić w zależności od przyczyny alergicznego zapalenia skóry. Warto również pamiętać, że niektóre koty mogą mieć więcej niż jeden typ alergii – dlatego może być konieczne zastosowanie różnych strategii.

  1. Alergia na pchły. Bardzo rygorystyczna kontrola pcheł przy użyciu skutecznych preparatów to zazwyczaj stosunkowo proste i skuteczne rozwiązanie problemu. Jeśli kot ma uszkodzoną, zapaloną skórę z powodu intensywnego drapania, lekarz może przepisać antybiotyki oraz – w razie potrzeby – sterydy w celu złagodzenia świądu. Lekarz weterynarii może także zalecić odkażenie mieszkania, by pozbyć się pcheł ukrytych w miękkich meblach.

    Regularne stosowanie skutecznych preparatów przeciwpchelnych, zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii, pozwala zapobiec ponownemu pojawieniu się pasożytów i utrzymać kota w komforcie. Weterynarz może także zalecić profilaktyczne opryskiwanie mieszkania raz lub dwa razy w roku. Regularne odkurzanie pobudza jaja do wykluwania się, co pozwala na skuteczniejsze zwalczanie młodych pcheł.

  2. Gdy uda się zidentyfikować alergeny uczulające kota, można przygotować indywidualną „szczepionkę” dostosowaną do tych substancji. Immunoterapia polega na podawaniu bardzo małych dawek alergenu, które stopniowo się zwiększa przez kolejne miesiące. Celem jest odczulenie organizmu kota.

    Oczywiście ograniczenie kontaktu z alergenami również pomaga w zapobieganiu nawrotom. Może to obejmować np. usunięcie roztoczy czy pozbycie się roślin domowych, które mogą wywoływać reakcje. Immunoterapia przynosi dobre rezultaty u około 70–80% kotów.

  3. Po zakończeniu próby eliminacyjnej z karmą masz kilka opcji: lekarz weterynarii może zasugerować stopniowe wprowadzanie różnych pokarmów, pojedynczo, aby zidentyfikować czynnik wyzwalający reakcję; możesz też zdecydować się na pozostanie przy leczniczej karmie, jeśli przynosi ona świetne rezultaty.

Podsumowując

Warto pamiętać, że u kotów może występować więcej niż jeden problem skórny jednocześnie. Co więcej, pierwotna przyczyna często komplikuje się poprzez wtórne infekcje bakteryjne oraz uszkodzenia wynikające z drapania. Jak już wspomniano, prosimy o cierpliwość wobec lekarza weterynarii, który stara się dojść do przyczyny choroby skóry u Twojego kota. Zawsze stosuj się do zaleceń dotyczących leczenia i kończ pełne cykle terapii. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, po prostu zapytaj lekarza weterynarii, dlaczego wybrano właśnie takie leczenie – chętnie to wyjaśni.

Nawet jeśli Twój kot nie ma alergii pokarmowej, lekarz weterynarii może zalecić zmianę karmy na taką, która została opracowana z myślą o wsparciu zdrowia skóry. Takie karmy wzmacniają barierę skórną i pomagają utrzymać ją w dobrej kondycji. Zawierają niezbędne kwasy tłuszczowe, które wspierają zdrową skórę i zmniejszają stan zapalny, a także przeciwutleniacze, które pomagają ograniczyć uszkodzenia komórek.

Wiele problemów skórnych u kotów może zakończyć się sukcesem – potrzeba tylko cierpliwości i dobrej współpracy. Miejmy nadzieję, że Twój kot już wkrótce przestanie się drapać i odzyska swoją lśniącą, piękną sierść.

Najczęściej zadawane pytania

  • Jakie są pierwsze objawy zapalenia skóry u kota?
    Najwcześniejsze objawy to zazwyczaj nadmierne wylizywanie sierści, drapanie oraz jej wypadanie.

  • Czy zapalenie skóry u kota jest zaraźliwe?
    Alergiczne zapalenie skóry nie jest zaraźliwe, ale niektóre problemy skórne wywołane przez pasożyty mogą być przenoszone na inne zwierzęta, a nawet ludzi. Jeśli Ty lub ktoś z domowników zauważycie zmiany skórne, skontaktujcie się zarówno z lekarzem weterynarii, jak i lekarzem rodzinnym.

  • Czy stres może powodować problemy skórne u kotów?
    Tak. Jedną z częstych przyczyn utraty sierści u kotów jest łysienie psychogenne, czyli wywołane stresem. Więcej informacji na ten temat można znaleźć tutaj.

  • Jaki jest najlepszy preparat przeciwpchelny dla kotów z alergią skórną?
    Na rynku dostępnych jest wiele skutecznych preparatów przeciwpchelnych. Zawsze stosuj się do zaleceń lekarza weterynarii i nigdy nie używaj produktów, które nie są przeznaczone dla kotów – mogą być dla nich niebezpieczne.

  • Czy dieta może pomóc w leczeniu zapalenia skóry u kota?
    W wielu przypadkach – tak. Specjalistyczne karmy lecznicze zawierają składniki wspierające zdrowie skóry i jej funkcje ochronne.

Hills Author Hills Author
Autor sztabowy

Jeden z naszych autorów przygotował dla Ciebie ten artykuł.

Recenzowane przez dr. Hein Meyera, DVM, PhD, Dipl-ECVIM-CA oraz dr Emmę Milne BVSc FRCVS.