Choć zapewne wiesz, że nowotwór piersi często występuje u ludzi, możesz nie zdawać sobie sprawy z tego, jak często nowotwory gruczołu mlekowego występują u psów. Złośliwe nowotwory gruczołu mlekowego diagnozuje się u około co czwartej niewysterylizowanej suki. Podobnie jak u ludzi, kluczowe znaczenie ma ich wczesne wykrycie.
Nowotwory gruczołów sutkowych należą do nowotworów najczęściej występujących u suk i stanowią najczęstszy rodzaj nowotworu u suk niewysterylizowanych. Według „Merck Veterinary Manual” (MSD) około połowa nowotworów gruczołu sutkowego u psów ma charakter łagodny, a połowa — złośliwy.
Nowotwory gruczołu mlekowego najczęściej występują u suk w średnim i starszym wieku. Częstsze występowanie tych nowotworów u niektórych ras wskazuje również na możliwe uwarunkowania genetyczne, podobnie jak u ludzi. Do ras o podwyższonym ryzyku wystąpienia nowotworów złośliwych gruczołów sutkowych należą między innymi owczarki niemieckie, cocker spaniele, dobermany oraz pudle.
Aby wcześnie wykryć zmiany nowotworowe, warto od ok. 5–6 roku życia regularnie sprawdzać okolice gruczołów sutkowych psa pod kątem niepokojących zmian. Ryzyko nowotworu gruczołu mlekowego jest większe u suk niewysterylizowanych oraz tych, które zostały wysterylizowane dopiero w późniejszym wieku. Mimo to profilaktycznie warto regularnie kontrolować gruczoły mlekowe u wszystkich suk.
Prawidłowa tkanka gruczołów mlekowych powinna być miękka i elastyczna, bez wyczuwalnych twardych guzków. Jeśli podczas badania w domu wyczujesz jakiekolwiek guzki zabierz psa do lekarza weterynarii, który oceni, czy konieczne są dalsze badania lub usunięcie zmiany. W wielu przypadkach, mimo wyczuwalnego guza gruczołu mlekowego, pies może sprawiać wrażenie zdrowego i czuć się dobrze. Mimo to warto skonsultować się z lekarzem weterynarii, ponieważ w przypadku nowotworu jego wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie.
Trzy najważniejsze czynniki wpływające na rokowanie to wielkość guza gruczołu mlekowego, zajęcie węzłów chłonnych oraz obecność przerzutów, czyli rozprzestrzenienie się nowotworu na inne części organizmu.
Ogólnie rzecz biorąc, duże guzy oraz nowotwory, które rozprzestrzeniły się na węzły chłonne lub inne narządy, wiążą się z gorszym rokowaniem. Do dodatkowych czynników, które mogą negatywnie wpływać na rokowanie, należą owrzodzenie skóry, naciekanie nowotworu na sąsiednie tkanki lub jego szybki wzrost, a także wyższy stopień zaawansowania w momencie rozpoznania klinicznego. Badanie cytologiczne guza (ocena próbki komórek) może pomóc lekarzowi weterynarii ustalić, czy zmiana nie jest nowotworem innego typu niż nowotwór gruczołu mlekowego, gdyż w tej okolicy mogą występować również inne rodzaje nowotworów. Niestety, samo badanie cytologiczne zwykle nie pozwala stwierdzić, czy guz gruczołu sutkowego jest łagodny, czy złośliwy, dlatego do postawienia diagnozy często konieczna jest biopsja.
W wielu przypadkach chirurg decyduje się na biopsję wycinającą (całkowite usunięcia guza), co pozwala postawić diagnozę, a potencjalnie także całkowicie usunąć zmianę za pomocą jednego zabiegu. Czasami do całkowitego usunięcia zmiany konieczne są kolejne operacje.
Całkowite chirurgiczne usunięcie guza jest najczęstszą metodą leczenia nowotworu gruczołu sutkowego u psów. Jeśli zabieg się powiedzie, zwykle prowadzi do wyleczenia. Ważne jest jednak, aby przed usunięciem guza określić stopień zaawansowania nowotworu, aby ocenić, czy rozprzestrzenił się on na inne narządy lub węzły chłonne. W przypadku wystąpienia przerzutów zabieg chirurgiczny zwykle nie jest zalecany, chyba że może poprawić komfort życia psa.
Aby sprawdzić, czy nowotwór rozprzestrzenił się do płuc, wykonuje się zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej. W wielu przypadkach przeprowadza się również badanie USG jamy brzusznej oraz pobiera komórki z węzłów chłonnych do dalszej oceny. Niestety około 50% zdiagnozowanych nowotworów gruczołu sutkowego ma charakter złośliwy, dlatego ich wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie.
W przypadku agresywnych nowotworów gruczołu mlekowego często stosuje się chemioterapię, aby spowolnić postęp choroby. Radioterapię wykorzystuje się natomiast niekiedy wtedy, gdy całkowite usunięcie guza nie jest możliwe. Lekarz weterynarii może również zalecić odpowiednie leki, które pomogą w leczeniu nowotworu gruczołu mlekowego lub łagodzeniu bólu.
Głównym celem każdego leczenia jest zapewnienie psu jak największego komfortu i jak najlepszej jakości życia, a także umożliwienie Wam spędzenia razem jak najwięcej czasu.
Dobra wiadomość jest taka, że ryzyko zachorowania psa na raka gruczołu sutkowego można znacznie zmniejszyć. Badanie opublikowane w „Journal of the National Cancer Institute” wykazało, że sterylizacja przed pierwszą cieczką zmniejsza ryzyko do 0,5%, natomiast sterylizacja po pierwszej cieczce zwiększa ryzyko jedynie do 8%. Po dwóch cieczkach nie obserwuje się już jednak ochronnego wpływu sterylizacji, a ryzyko wzrasta do 26%. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że hormony płciowe zdążyły już wpłynąć na tkankę gruczołu mlekowego. Możesz więc wyeliminować lub znacznie ograniczyć ryzyko nowotworu gruczołu sutkowego, sterylizując suczkę przed pierwszą cieczką lub po pierwszej cieczce.
Jako że hormony żeńskie odgrywają rolę w rozwoju nowotworów gruczołu sutkowego, sterylizacja może pomóc w profilaktyce również w późniejszym wieku, choć związane z nią zmniejszenie ryzyka nie jest już tak duże, jak opisano powyżej. Ponadto u suk z nadwagą w okresie dojrzewania występuje większe ryzyko wystąpienia nowotworów złośliwych gruczołów sutkowych, dlatego ważne jest również utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Utrzymanie prawidłowej masy ciała przez całe życie niesie ze sobą również wiele innych korzyści dla zdrowia.
Podobnie jak u ludzi, kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie zmian, dlatego warto regularnie kontrolować gruczoły mlekowe psa. Jeśli zauważysz jakiekolwiek nieprawidłowości, skonsultuj się z lekarzem weterynarii. Lekarz weterynarii odpowie na Twoje pytania i pomoże dobrać najlepszy sposób postępowania w przypadku nowotworu gruczołu mlekowego lub innych problemów zdrowotnych Twojego psa.
To zależy od wielu czynników. Nieleczone nowotwory gruczołu sutkowego mogą doprowadzić do zgonu w ciągu kilku miesięcy. Dzięki zabiegowi chirurgicznemu i – w razie potrzeby – dalszemu leczeniu, niektóre psy mogą żyć jeszcze przez kilka lat. Wszystko to zależy od rodzaju nowotworu, stopnia rozprzestrzenienia się choroby w organizmie oraz zastosowanego leczenia.
Sterylizacja przed pierwszą lub drugą cieczką zapewnia znaczną ochronę przed nowotworami gruczołów sutkowych. Ponadto regularna kontrola gruczołów sutkowych pomaga wcześnie wykryć ewentualne zmiany.
Odbywa się to poprzez pobranie próbki biopsyjnej lub wycięcie całego guza, a następnie pobrany materiał przekazuje się do laboratorium. Wyniki tego badania pomagają dobrać odpowiednią metodę leczenia.
Recenzja: lekarz weterynarii Becky Mullis, certyfikowana specjalistka DACVIM (żywienie) oraz lekarz weterynarii Emma Milne, członkini FRCVS.